Άρης Γραικούσης: "Η μουσική μπορεί να πραγματοποιήσει συναντήσεις σε διαφορετικές εποχές"

Ο Άρης Γραικούσης, με αφορμή το ρεσιτάλ «Διάλογοι Ονείρων» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, μιλά για τη μουσική συνάντηση του Σοπέν με τον Αγουστίν Μπάριος Μανγκορέ, δύο συνθετών που δεν συναντήθηκαν ποτέ στη ζωή. Μιλά για τη συνύπαρξη πιάνου και κιθάρας, τη διαφορετική ματιά πάνω σε γνώριμα έργα, αλλά και τη θέση του Μίκη Θεοδωράκη σε ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να γεφυρώσει διαφορετικές εποχές και μουσικούς κόσμους.

Ο «Διάλογος Ονείρων» βασίζεται σε μια συνάντηση δύο συνθετών που δεν συναντήθηκαν ποτέ: του Σοπέν και του Αγουστίν Μπάριος Μανγκορέ. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να φανταστείτε έναν μουσικό διάλογο ανάμεσά τους;

Ακριβώς αυτό, ότι δεν συναντήθηκαν ποτέ. Η μουσική μπορεί να πραγματοποιήσει συναντήσεις σε διαφορετικές εποχές.  Άραγε τι θα συνέβαινε αν ο Σοπέν και ο Μπάριος μπορούσαν, έστω μέσα από τη μουσική τους, να ακούσουν ο ένας τον άλλον. Αυτή είναι η αρχική μας ιδέα με τον εξαίρετο φίλο και συνεργάτη κιθαριστή Νίκο Μπαλογιάννη.

Ο Σοπέν είναι ταυτισμένος με το πιάνο, ενώ ο Μπάριος με την κιθάρα. Τι κοινό ανακαλύπτετε στη μουσική τους και πώς συνομιλούν τα δύο όργανα μέσα από τα έργα τους;

Και οι δύο έχουν μια πολύ έντονη σχέση με το τραγούδι. Ακόμη και χωρίς φωνή, η μουσική τους μοιάζει να τραγουδά. Το πιάνο και η κιθάρα έχουν διαφορετικό χαρακτήρα, αλλά  αυτή η διαφορά κάνει τον διάλογό τους ενδιαφέροντα.

Στο πρόγραμμα υπάρχει μια έντονη παρουσία του ρομαντισμού, αλλά και του Μίκη Θεοδωράκη. Τι συνδέει, κατά τη γνώμη σας, τόσο διαφορετικούς μουσικούς κόσμους;

Η ανάγκη να μιλήσουν άμεσα στον άνθρωπο. Μπορεί να αλλάζουν οι εποχές και οι μουσικές γλώσσες, αλλά η αληθινή μουσική βρίσκει πάντα έναν τρόπο να επικοινωνεί με το συναίσθημα, τις σκέψεις, τις αντιθέσεις και το άγνωστο!

Πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία του να ερμηνεύετε έναν Σοπέν από το να ερμηνεύετε έναν σύγχρονο Έλληνα δημιουργό όπως ο Θεοδωράκης; Τι ζητά κάθε μουσική γλώσσα από τον πιανίστα;

Ο καθένας απαιτεί διαφορετικό τρόπο ακρόασης. Ο Σοπέν ζητά μεγάλη λεπτότητα και εσωτερικότητα, δεξιοτεχνία και ηχοχρώματα, ενώ ο Θεοδωράκης έχει μέσα του δυναμισμό  ιστορία, τόπο και μνήμη. Και στους δύο όμως υπάρχει μια κοινή ανάγκη, να μην παίζεις απλώς σωστά, αλλά να ερμηνεύεις, αυτό είναι και το ζητούμενο σε μια ζωντανή παρουσίαση.

Στο ρεσιτάλ παρουσιάζεται και το «Mi Guitarra» του Νίκου Μπαλογιάννη, ενώ οι «Μικρές Κυκλάδες» του Θεοδωράκη ακούγονται σε πρώτη εκτέλεση σε διασκευή για σόλο κιθάρα. Τι σημασία έχουν για εσάς οι νέες δημιουργίες και οι νέες προσεγγίσεις σε έργα που ήδη γνωρίζουμε;

Ένα έργο συνεχίζει να ζει όταν το ξανακοιτάμε από μια διαφορετική οπτική. Μια νέα μεταγραφή, μπορεί να μας κάνει να ακούσουμε κάτι γνώριμο σαν να το συναντάμε για πρώτη φορά. ΟΙ μεταγραφές για σόλο κιθάρα στις «Μικρές Κυκλάδες» είναι του σπουδαίου Κιθαριστή Κώστα Γρηγορέα. Επίσης η σύνθεση του Νίκου Μπαλογιάννη παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Πιστεύω και τα δύο έργα που παρουσιάζονται σε πρώτη εκτέλεση, δίνουν μια ιδιαίτερη πινελιά στο ρεσιτάλ μας.

Πιάνο και κιθάρα έχουν πολύ διαφορετικό ηχόχρωμα και τεχνική. Τι σας γοητεύει περισσότερο στη στιγμή που οι δύο ήχοι συναντιούνται επί σκηνής;

 Με γοητεύει το ότι δεν προσπαθούν να γίνουν ένα. Κρατούν τη διαφορετική τους προσωπικότητα και καταφέρνουν να επικοινωνούν. Αυτή είναι άλλωστε  και η ουσία ενός πραγματικού διαλόγου.

Ο τίτλος «Διάλογοι Ονείρων» παραπέμπει όχι μόνο στη μουσική αλλά και στη φαντασία. Όταν ερμηνεύετε ένα έργο, πόσο χώρο αφήνετε στο προσωπικό σας συναίσθημα και πόσο ακολουθείτε την πρόθεση του συνθέτη;

Ο συνθέτης είναι ο πρώτος συνομιλητής μου. Μελετώντας τον, προσθέτω κάτι από τη δική μου εμπειρία μέσα στη μουσική. Η ερμηνεία είναι για μένα, μια ισορροπία ανάμεσα στον σεβασμό και την ελευθερία, τις  εικόνες, τις μνήμες και την εξέλιξη.

Τι θα θέλατε να κρατήσει ο ακροατής από αυτή τη μουσική συνάντηση όταν τελειώσει η συναυλία; Ένα συναίσθημα, μια εικόνα, μια μελωδία ή ίσως την αίσθηση ότι δύο διαφορετικοί κόσμοι μπορούν τελικά να συνομιλήσουν;

Μία μουσική φράση που θα αγγίξει τον ακροατή αρκεί…  Αυτή είναι και η μοναδικότητα της μουσικής τέχνης.

Βλάρα Αλεξία