Αλεξία Κέπελη: "Ήθελα η ηρωίδα μου να είναι μια περίπλοκη αντιηρωίδα, γιατί αυτό αισθάνθηκα πως ήταν πιο ειλικρινές σε συνάρτηση με όσα ήθελα να αγγίξω στο συγκεκριμένο έργο".

Η Αλεξία Κέπελη μιλά για το νέο της βιβλίο Η Μέντορας, μια σκοτεινή και συναρπαστική ιστορία όπου η Λητώ κινείται στα όρια ανάμεσα στην επιβίωση και την αυτοκαταστροφή. Μέσα από μια δυστοπική πραγματικότητα και αυστηρά δομημένες κοινωνικές δομές, η ηρωίδα δοκιμάζει τα όρια της ανθρώπινης δύναμης, της ελευθερίας και της ευθύνης. Στη συνέντευξη, η συγγραφέας εξετάζει τις επιλογές, τις συγκρούσεις και την ψυχολογική πολυπλοκότητα της Λητώς, προσκαλώντας τον αναγνώστη να σκεφτεί πώς οι συνθήκες και οι επιλογές διαμορφώνουν τον χαρακτήρα μας και την καθημερινή μας ζωή.

Αλεξία Κέπελη

Στο βιβλίο Η Μέντορας, η Λητώ φαίνεται να φτάνει στα όριά της για να επιβιώσει. Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να δημιουργήσετε μια ηρωίδα που κινείται ανάμεσα στην επιβίωση και την αυτοκαταστροφή;

Ήθελα να μελετήσω όσα με ενδιέφεραν στο συγκεκριμένο βιβλίο μέσα από τα μάτια μιας απλής κοπέλας, με πολύ πραγματικά καθημερινά προβλήματα. Να αναλογιστώ μέχρι πού θα μπορούσε ένας καθημερινός άνθρωπος να φτάσει –ποιο είναι εκείνο το σημείο στο οποίο χάνει την ανθρωπιά του– υπό ορισμένες δύσκολες συνθήκες. Ήθελα να είναι μια περίπλοκη αντιηρωίδα, γιατί αυτό αισθάνθηκα πως ήταν πιο ειλικρινές σε συνάρτηση με όσα ήθελα να αγγίξω στο συγκεκριμένο έργο.

Ο κόσμος των «Ρυθμιστών» και της Μονάδας Hope της Vis είναι σκληρός και αυστηρά δομημένος. Πόσο κοντά θεωρείτε ότι βρίσκεται αυτή η δυστοπική πραγματικότητα σε σύγχρονες κοινωνικές δομές;

Ελπίζω πως δεν είναι καθόλου κοντά. Στην Ελλάδα, τουλάχιστον, σίγουρα δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει κάποια παρόμοια συνθήκη. Βέβαια, είναι αλήθεια πως δεν είμαστε και απόλυτα ελεύθεροι. Νομίζω πως δεν είναι απαραίτητοι οι Ρυθμιστές ή η ιδιωτικοποίηση των πάντων και ο έλεγχος από μεγάλες εταιρείες για να μας λείπει η ουσιαστική ελευθερία (να ζούμε όπως ακριβώς θέλουμε, να μην αντιμετωπίζουμε καθημερινό άγχος και οικονομικά προβλήματα, να μην πεθαίνουμε στα τρένα ή στους χώρους εργασίας μας κ.ο.κ.).

Η έννοια της «επιλογής» στο βιβλίο μοιάζει σχεδόν ανύπαρκτη. Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς να αναδείξετε αυτή την απουσία ελευθερίας;

Συνεχίζοντας τον προηγούμενο συλλογισμό, θα πω πως ήταν από τα πιο σημαντικά σημεία που ήθελα να θίξω. Νομίζω πως στις σύγχρονες κοινωνίες πιστεύουμε ακράδαντα πως είμαστε ελεύθεροι. Πως έχουμε επιλογές. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά αυτές οι απεριόριστες και αμέτρητες επιλογές εξαρτώνται από διάφορους καθοριστικούς παράγοντες. Φερ’ ειπείν, τα χρήματα. Την οικονομική άνεση. Η λογική είναι περίπου αυτή: «Μπορείς να πετύχεις, μπορείς να φτάσεις πολύ ψηλά, μόνο αν υπερπροσπαθήσεις. Αν θυσιάσεις τα πάντα. Αν δεν τα καταφέρεις, πιθανότατα εσύ θα φταις. Εσύ δεν είσαι αρκετά: έξυπνος, δημιουργικός, εφευρετικός, δουλευταράς…». Ξέρουμε όμως ότι δεν έχουν όλοι τις ίδιες ευκαιρίες να «πετύχουν» (τι θεωρούμε άραγε επιτυχία;). Άρα, πώς είναι όλοι ελεύθεροι να ζήσουν όπως ίσως πραγματικά θα ήθελαν;

Η Λητώ αναλαμβάνει ρόλους φροντίδας μέσα στην οικογένειά της. Πώς επηρεάζει αυτή η ευθύνη τις αποφάσεις και τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της;

Νομίζω πως αυτή είναι η κινητήριος δύναμη για όσα κάνει. Καλά και κακά. Και ίσως το πιο σημαντικό: Αυτός είναι ο τρόπος της ίδιας να δικαιολογεί τις αποφάσεις της. Η οικογενειακή της κατάσταση την έχει κάνει πιο σκληρή, αλλά και πιο αποφασισμένη να πετύχει τους στόχους της.

Η εκπαίδευση που υφίσταται η ηρωίδα είναι βάναυση. Τι συμβολίζει αυτή η διαδικασία και πώς μετασχηματίζει την ταυτότητά της;

Είναι ένα αναγκαίο πέρασμα από την προηγούμενη συνθήκη σε μια νέα. Είναι ένας τρόπος να αντιληφθεί την αναλωσιμότητά της και να αποδεχτεί αυτή την πραγματικότητα. Είναι, επίσης, η πρώτη φορά που καταλαβαίνει ακριβώς μέχρι πού θα μπορούσε να φτάσει για να επιβιώσει. Σίγουρα μετά την εκπαίδευση γίνεται ακόμα πιο σκληρή, ακόμα πιο αποστασιοποιημένη, ακόμα πιο βάναυση και η ίδια.

Η θέση του Μέντορα παρουσιάζεται ως διέξοδος αλλά και ως πηγή εξουσίας. Είναι τελικά μια λύτρωση ή μια νέα μορφή εγκλωβισμού;

Αυτό πιστεύω πως είναι καλύτερο να το κρίνουν οι αναγνώστες. Ο καθένας μπορεί να αντλήσει τα δικά του συμπεράσματα για τον στόχο της Λητώς. Για την ίδια πάντως, είναι ακριβώς αυτό: η διέξοδός της από την ανέχεια και τη ματαιότητα που βιώνει. Η ευκαιρία της να κάνει κάτι ουσιαστικό με τη ζωή της, να μπορεί η ίδια να καθορίσει και να αλλάξει τα πράγματα.

Στο βιβλίο διαφαίνεται μια διαρκής σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρώπινη ευαισθησία και την επιβεβλημένη σκληρότητα. Πώς δουλέψατε αυτή την εσωτερική αντίφαση της ηρωίδας;

Με μεγάλη δυσκολία. Έπρεπε εξαρχής να είναι πολύ ξεκάθαρος ο χαρακτήρας της Λητώς, όπως και τα πιστεύω της. Παράλληλα, όμως, δεν είχα να κάνω με έναν εντελώς αναίσθητο ή μη σκεπτόμενο άνθρωπο. Η σκληρότητα που αναφέρετε είναι κάτι που επέλεξε κιόλας η ίδια. Άρα, πώς δικαιολογείς έναν τέτοιο χαρακτήρα ως συγγραφέας και ως αναγνώστης; Κατέληξα πως, ως συγγραφέας, δεν δικαιολογώ τα περισσότερα πράγματα σε εκείνη, ακόμα και αν θα μπορούσα να την κατανοήσω. Την αντιμετώπισα, λοιπόν, με όση περισσότερη ψυχρότητα και αποστασιοποίηση μπορούσα. Και με κάποια φροντίδα. Παραμένει, εξάλλου, ένας χαρακτήρας που δημιούργησα.

Αν οι αναγνώστες κρατήσουν μία βασική σκέψη κλείνοντας το βιβλίο, ποια θα θέλατε να είναι σχετικά με τη δύναμη, την εξουσία και τα όρια του ανθρώπου;

Θα ήθελα να αναρωτηθούν για όσα βλέπουν γύρω τους και όσα βιώνουν στην καθημερινότητά τους. Το βιβλίο δεν είναι μακριά από την καθημερινότητά μας, ακόμα και αν έχει δυστοπικά στοιχεία. Είμαστε ελεύθεροι; Είναι ο τρόπος που ζούμε σήμερα σωστός; Επαρκής; Είμαστε ευτυχισμένοι;

Βλάρα Αλεξία